Beschermde monumenten

Een monument behoort net als een landschap, een stads- of dorpsgezicht, een archeologische zone en varend erfgoed tot het onroerend erfgoed dat in Vlaanderen kan beschermd worden door de Vlaamse Overheid.

Voorwaarde om een beschermingsstatuut te verkrijgen is dat het voorgedragen onroerend erfgoed een erfgoedwaarde van algemeen belang heeft. Concreet kan een goed worden beschermd omwille van zijn archeologische, architecturale, artistieke, culturele, esthetische, historische, industrieel-archeologische, sociale, stedenbouwkundige, volkskundige of (natuur)wetenschappelijke waarde.

Bij het woord 'monument' denken velen in eerste instantie aan kastelen, kerken, kloosters en stadhuizen of aan standbeelden en herdenkingsmonumenten. Het begrip is veel ruimer: ook arbeiderswoningen, hoeves, kapelletjes, bedrijfsgebouwen, begraafplaatsen, kasseiwegen en zelfs hele parken kunnen monumenten zijn.

Tijdens het onderzoek en de beschermingsprocedure krijgen zowel het exterieur als het interieur van de gebouwen de nodige aandacht.

Hoe verloopt de beschermingsprocedure?

In principe kan iedereen bij de cel Onroerend Erfgoed van het agentschap R-O Vlaanderen in zijn provincie een beschermingsaanvraag indienen: een gemeentebestuur, een vereniging, een eigenaar,… De beschermingsprocedure gaat van start van zodra het goed door de regering wordt opgenomen op een ontwerplijst van voor bescherming vatbare monumenten en stads- en dorpsgezichten.

Alle betrokken partijen (eigenaars, vruchtgebruikers, erfpachthouders, opstalhouders, ...) worden vervolgens aangeschreven en van het voorlopige beschermingsbesluit op de hoogte gebracht. Binnen de dertig dagen na ontvangst kunnen de betrokken partijen hun bezwaren en opmerkingen kenbaar maken aan de cel Onroerend Erfgoed.

In diezelfde periode start het gemeente- of stadsbestuur met een openbaar onderzoek waarbij iedereen opmerkingen of bezwaren kan doorgeven. In deze fase is het onroerend goed voorlopig beschermd en gelden reeds enkele beschermingsvoorschriften.

De cel Onroerend Erfgoed verzamelt en evalueert alle opmerkingen, bezwaren en adviezen. Zij legt het volledige dossier voor aan de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) en stuurt eveneens een kopie door naar de bevoegde minister. De hele procedure moet voltooid zijn binnen de twaalf maanden nadat de ontwerplijst werd bekendgemaakt. Die termijn kan één keer met zes maanden worden verlengd.

Beslist de minister om het goed te beschermen, dan wordt het definitieve beschermingsvoorstel opgemaakt en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Wat nadat een monument de status van ‘beschermd’ krijgt?

Van zodra een monument definitief beschermd is, voorziet de overheid verschillende financiële tegemoetkomingen, en dit onder de vorm van:

• Fiscale aftrek
• Onderhoudspremie
• Restauratiepremie (*)

Anderzijds brengt het statuut van beschermd monument ook bepaalde verplichtingen met zich mee:

• Onderhoudsplicht (het ‘goede huisvader’-principe)
• Adviezen en vergunningen moeten worden aangevraagd voor werken aan het monument

Meer info vindt u terug op: http://onroerenderfgoed.ruimte-erfgoed.be/
(*) Omzendbrief